Belonen
Belonen, een geweldig leermiddel, maar met enkele haken en ogen.
Wat belonen we nu eigenlijk?
Belonen werkt, het laat het gedrag toenemen, zowel gewenst, 
als ongewenst gedrag. Maar we willen graag het gewenste gedrag zien toenemen. De timing van het belonen is hierbij erg belangrijk. Het lijkt eenvoudig, de hond doet wat wij willen, wij stoppen het brokje erin, en klaar is Kees. Jammer genoeg komt er in de praktijk toch iets meer bij kijken. Een fout getimede beloning kan totaal ander, dan gevraagd en bedoeld gedrag laten zien.
- We nemen als voorbeeld de “af” oefening. Hoera, we hebben het voor elkaar, de hond gaat liggen, en de beloning wordt uit de jaszak gehaald. Inmiddels is de hond opgestaan, en krijgt zijn brokje. Wat hebben we nu beloond? Dat de hond is gaan liggen? Dat de hond even is blijven liggen? De hond is beloond voor het laatst getoonde gedrag, en dat was het opstaan.
- Nog een voorbeeld. De hond loopt los. We zijn hem aan het aanleren dat hij op het commando “hier” bij de baas moet komen. De baas roept de hond, de hond komt keurig, maar moet voor hij zijn beloning krijgt eerst gaan zitten. Wat heeft de hond nu in dit stadium van het aanleren van de oefening geleerd? Hij heeft de beloning gekoppeld aan de beweging “zit”.
Natuurlijk willen we uiteindelijk wel dat als we de hond roepen dat hij komt en netjes voor ons gaat zitten. Dit is nog een te grote stap in de aanleerfase, belangrijk is om eerst te belonen voor het komen.
Een beloning wordt dus gekoppeld aan het gedrag dat de hond op datzelfde moment laat zien!
Waarmee belonen we, of wat ervaart de hond als een beloning?
En daarmee komen bij de volgende valkuil van het belonen. Wat wij als beloning zien, hoeft de hond niet direct als beloning te ervaren. Een slechte eter hoeft u niet te belonen met een brokje, maar doet misschien wel alles voor een speeltje. Een andere hond zal een aai over zijn kop als onprettig ervaren omdat het een dominante handeling is. Belonen we dan op die manier, dan zal dit eerder als correctie dan als beloning worden ervaren. Terwijl weer een ander juist alles zal doen voor een knuffel.
Soms is het dus even zoeken, maar voor elke hond is iets te vinden wat de moeite waard blijkt te zijn om voor te werken.
Onbewust belonen
Het is veelgevraagd, maar we moeten ons eigenlijk altijd bewust zijn van ons gedrag ten opzichte van de hond. Vaak belonen we de hond onbewust voor gedrag wat we eigenlijk helemaal niet herhaald willen zien, of we belonen terwijl de hond er niets voor hoeft te doen.
De hond die weggestuurd wordt omdat hij voor u gaat zitten piepen terwijl u net rustig naar een tv programma wilt gaan kijken. Het van u afduwen van een hond die tegen u opspringt. Ha, aandacht, positief of negatief, het blijft aandacht.
Of het onbewust aaien van uw hond zodra hij zijn kop onder uw hand legt. Heerlijk die aandacht waar hij niets voor hoeft te doen. Waarom zal hij er dan later wel wat voor doen, u geeft hem immers regelmatig gratis aandacht……
Opbouwen
Neem bij de aanleerfase van een oefening niet te grote stappen. Elke oefening moet worden opgebouwd in kleine stappen.
Als we bv. de hond de “af” oefening aanleren kunnen we niet verwachten dat hij gelijk blijft liggen terwijl de baas een minuut op 5 meter afstand gaat staan. We beginnen met het uitbouwen in tijd met kleine stappen, eerst 5 tellen terwijl we naast de hond staan, belonen, daarna 10 tellen enz. Daarna gaan we de afstand uitbouwen. Eerst 1 stap afstand, en we beginnen weer met 5 tellen, enz. Houd er rekening mee dat elke situatie die nieuw/anders is weer vanaf het begin af aan moet worden opgebouwd. Als uw hond in huis zonder afleiding op 5 meter afstand blijft liggen wil dat niet zeggen dat hij het ook op het trainingsveld met afleiding kan.
Blijf wel voor opbouw zorgen, als u elke keer beloont voor gedrag wat de hond al lang beheerst zal er geen motivatie zijn voor een stapje hoger.
Afbouwen
Moeten we, als we kiezen voor het brokje of het speeltje als beloning, de rest van het hondenleven met voer en speelgoed blijven slepen? Nee, we zijn het gewenste gedrag aan het conditioneren, zodra die conditionering een feit is, dus zodra we zien dat het gedrag meer „als vanzelf‟ automatisch uitgevoerd wordt en het commando of signaal aan het gevraagde gedrag gekoppeld is, kan de beloning afgebouwd worden. Bij het afbouwen beloont u de ene keer na 3 goede uitvoeringen van de oefening, een volgende keer na 10 keer dan weer na 5 keer. Ten slotte beloont u nog maar eens in de zoveel keer om het gedrag in stand te houden.